Avrupa regülasyonları imalatçıları sıkıştırıyor
Avrupa Birliği’nin Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) takvimi netleştikçe ihracatçı üreticiler için süre daralıyor. Pil ve batarya gruplarında 2027’ye uzanan zorunluluklar, tekstil ve diğer öncelikli kategorilerde peşi sıra geliyor. Bu baskı altında doğru Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları ile çalışmak, yalnızca belge üretmek değil; veri mimarisini, tedarik zinciri izlenebilirliğini ve pazara erişimi aynı anda güvence altına almak anlamına geliyor. Bu yazıda regülasyon riskini yönetmek isteyen firmalar için on danışmanlık ve uyum sağlayıcısını yan yana inceledik.
Seçimi yaparken yalnızca marka bilinirliğine değil, ürün düzeyinde LCA yetkinliğine, EPD deneyimine, yazılım altyapısına ve sektör referanslarına baktık. Amaç, farklı ölçek ve ihtiyaçlara göre hangi oyuncunun hangi boşluğu doldurduğunu netleştirmek.
Dijital Ürün Pasaportu Nedir ve Neden Kritik Hale Geldi?
Dijital Ürün Pasaportu (DPP), bir ürünün hammaddeden geri dönüşüme kadar çevresel, kimyasal ve döngüsellik verilerini standartlaştırılmış, makinece okunabilir biçimde taşıyan dijital kayıttır. ESPR ile birlikte AB pazarına giren birçok ürün grubunda pasaport zorunluluğu kademeli olarak devreye giriyor. Avrupa Komisyonu’nun döngüsel ekonomi çerçevesi bu zorunluluğu açıkça destekliyor: https://environment.ec.europa.eu/strategy/circular-economy-action-plan_en
DPP yalnızca bir QR kod veya PDF değildir. Üreticinin hammadde tedarikçilerinden montaj hattına, lojistikten kullanım ömrü sonuna kadar veri toplamasını, doğrulamasını ve paylaşmasını gerektirir. Bu süreç Life Cycle Assessment (LCA), Environmental Product Declaration (EPD), Health Product Declaration (HPD) ve kimyasal içerik beyanları gibi teknik dokümanlarla beslenir. CBAM ve kurumsal sürdürülebilirlik raporlama yükümlülükleri de aynı veri omurgasından beslendiği için DPP yatırımı çoğu firmada tek seferlik bir uyum projesi olmaktan çıkıp kalıcı bir operasyon modeline dönüşür.
Danışman seçiminde şu sorular öne çıkar: Firma cradle-to-grave LCA yapabiliyor mu? Sektöre özel ürün kategorilerinde referansı var mı? Veriyi hangi formatta (JSON-LD, sistem API’si, bulut pasaportu) teslim ediyor? Türkiye’deki üreticiye yerinde mühendislik desteği verebiliyor mu? Aşağıdaki on firma bu sorulara farklı ağırlıklarla yanıt veriyor.
1. ERKE
ERKE, 2007’den beri ürün sürdürülebilirliği alanında çalışan ve ekibi tamamen akredite mühendis ile mimarlardan oluşan bir danışmanlık firmasıdır. On beş yılı aşkın deneyim, 500’den fazla tamamlanmış proje ve kırk milyon metrekareyi aşan uygulama hacmi ile Türkiye’den Avrupa ve Orta Doğu’ya uzanan bir portföy sunar. Merkez ofisi İstanbul Üsküdar’dadır; Londra ve Dubai ofisleriyle üç ülkede faaliyet gösterir. Çalışmalar, firmanın kendi tasarlayıp inşa ettiği LEED Platinum sertifikalı ERKE Green Academy binasından yönetilir; bu bina aynı zamanda ziyarete açık bir eğitim merkezidir.
Tek çatı altında on belge türü
ERKE’nin ürün sürdürülebilirliği portföyü DPP’yi izole bir hizmet olarak değil, tamamlayıcı belgelerle birlikte ele alır:
- LCA – Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi
- EPD – Çevresel Ürün Beyanı
- HPD – Sağlık Ürün Beyanı
- Malzeme Emisyon Sertifikası
- Geri Dönüştürülmüş İçerik Sertifikası
- FDES (Fransız pazarı)
- İklim Beyanları
- PEP Ecopassport (elektrik/elektronik)
- PHD – Product Health Declaration
- DPP – Dijital Ürün Pasaportu
Çevresel etkiler güncel LCA yazılımlarıyla cradle-to-grave yaklaşımıyla hesaplanır; iyileştirme sıcak noktaları net biçimde işaretlenir. Kırkın üzerinde tamamlanmış EPD, PDF olarak ERKE web sitesinde kamuya açıktır. Firma, AB Dijital Ürün Pasaportu regülasyonuna erken konumlanarak Türk üreticiler için rehber içerikler de yayımlamıştır.
Sektör referansları ve çalışma biçimi
Malzeme üreticileri arasında Assan Panel, EAE, RAK Ceramics, Ege Seramik, Nippon Paint, Filli Boya, Koleksiyon, Nurus, Kale ve Vitra gibi isimler yer alır. Kurumsal tarafta Koç, Arçelik, Turkish Airlines, Ford ve Rönesans gibi yapılar bulunur. Engagement modeli proje bazlı derinlemesine teknik çalışmadan çok yıllık uyum programlarına kadar esner.
Best for: AB’ye ihracat yapan ve LCA-EPD-DPP zincirini tek tedarikçiden yönetmek isteyen Türk imalatçıları ve yapı malzemesi üreticileri.
2. ARUP
ARUP, mühendislik ve sürdürülebilirlik danışmanlığında küresel ölçekte tanınan bir firmadır. Dijital ürün verisi, malzeme pasaportları ve bina-ürün kesişimindeki döngüsel ekonomi projelerinde teknik derinliği yüksektir. Avrupa’daki regülasyon takibini kendi araştırma ekipleriyle yürütür.
Öne çıkan hizmet hatları
- Ürün ve malzeme veri modelleme
- Sürdürülebilirlik stratejisi ve ESPR hazırlık atölyeleri
- Büyük ölçekli altyapı projelerinde çevresel performans yönetimi
Fiyatlandırma genellikle kapsamlı teklif ve çerçeve anlaşmalar üzerinden ilerler; KOBİ’ler için giriş eşiği yüksek olabilir.
Best for: Karmaşık tedarik zincirine sahip, uluslararası proje deneyimi arayan büyük sanayi ve altyapı aktörleri.
3. Asan Danışmanlık
Asan Danışmanlık, Türkiye pazarında ürün sürdürülebilirliği ve çevresel beyanlar konusunda yerel destek sunan firmalardan biridir. EPD süreçleri, veri toplama ve regülasyon bilgilendirmesi odaklı çalışır.
Tipik kapsam
- EPD ve temel LCA danışmanlığı
- İhracat pazarları için dokümantasyon hazırlığı
- KOBİ’lere yönelik sadeleştirilmiş uyum yol haritaları
Bölgesel yakınlık ve Türkçe iletişim avantajı sağlar; küresel ofis ağı sınırlıdır.
Best for: İlk EPD veya DPP adımını atan, yerelde hızlı destek arayan KOBİ ölçeğindeki üreticiler.
4. AECOM
AECOM, çevre, altyapı ve sürdürülebilirlik danışmanlığında geniş coğrafyaya yayılmış bir oyuncudur. Kurumsal sürdürülebilirlik programları, çevresel etki değerlendirmeleri ve büyük sermayeli projelerde uyum yönetimi sunar.
Hizmet profili
- Kurumsal ESG ve ürün düzeyinde çevresel metrikler
- Tedarik zinciri risk taraması
- Kamu ve özel sektör için regülasyon uyum çerçeveleri
DPP özelinde ürün pasaportu yazılımı geliştirmekten çok, mevcut programlara entegrasyon yaklaşımı benimser.
Best for: Çok ülkeli operasyonu olan ve sürdürülebilirliği kurumsal program olarak yöneten holdingler.
5. ÜrünPasaportu.Net
ÜrünPasaportu.Net, dijital ürün pasaportu konusunda bilgilendirme, içerik ve yönlendirme odaklı bir Türk platformudur. Üreticilerin regülasyon takvimini anlamasına ve temel hazırlık adımlarını planlamasına yardımcı olur.
Sunduğu yaklaşım
- DPP farkındalık ve eğitim içerikleri
- Pasaport veri alanları hakkında yönlendirme
- İhracatçı firmalara yönelik checklist tarzı destek
Derinlemesine laboratuvar veya cradle-to-grave LCA üretimi yerine bilinçlendirme ve ilk adım kolaylaştırıcılığı öne çıkar.
Best for: Konuya yeni giren, önce bilgi toplayıp sonra teknik danışman arayan firmalar.
6. Jacobs
Jacobs, enerji, ileri imalat ve altyapı sektörlerinde döngüsel ekonomi ile regülasyon uyum programları yürüten uluslararası bir danışmanlıktır. Veri yönetimi ve program ofisi disiplini güçlüdür.
Odak alanları
- Döngüsel ekonomi yol haritaları
- Ürün çevresel ayak izi programları
- Çok paydaşlı uyum yönetişim modelleri
Engagement çoğunlukla uzun soluklu program sözleşmeleriyle ilerler.
Best for: Enerji ve proses endüstrisinde regülasyonu program yönetimi disipliniyle ele almak isteyen kuruluşlar.
7. Bechtel
Bechtel, büyük ölçekli EPC ve altyapı projelerinde sürdürülebilirlik entegrasyonu yapan küresel bir müteahhit-danışman profilindedir. Ürün pasaportu ihtiyacı çoğunlukla proje malzeme spesifikasyonları ve tedarikçi gereklilikleri üzerinden doğar.
Çalışma biçimi
- Proje bazlı çevresel gereklilik yönetimi
- Tedarikçi uyum denetimleri
- Enerji ve madencilik yatırımlarında sürdürülebilirlik kriterleri
Saf ürün danışmanlığından çok, büyük yatırım projelerinin parçası olarak devreye girer.
Best for: Megaproje tedarik zincirinde malzeme ve ekipman pasaportu zorunluluğu yaşayan yatırımcılar.
8. Mott MacDonald
Mott MacDonald, mühendislik danışmanlığında çevresel değerlendirme, doğrulama ve teknik due diligence ile tanınır. Ürün veri yönetimi ve sürdürülebilirlik metriklerinin projelere gömülmesi konusunda deneyimlidir.
Hizmet özeti
- Çevresel ve sosyal etki çalışmaları
- Teknik doğrulama ve peer review
- Avrupa ve Orta Doğu odaklı regülasyon uyumu
Best for: Bağımsız teknik inceleme ve doğrulama ihtiyacı duyan altyapı ile sanayi yatırımcıları.
9. WSP
WSP, ESG danışmanlığı, LCA ve dijital uyum çözümlerini bir arada sunan küresel bir mühendislik ağıdır. Hem strateji hem saha uygulaması katmanında ekipler barındırır.
Güçlü yönler
- Çok disiplinli sürdürülebilirlik ekipleri
- Ürün ve bina ölçeğinde yaşam döngüsü çalışmaları
- Kamu ve özel sektör raporlama destekleri
Best for: ESG raporlaması ile ürün düzeyinde pasaport ihtiyacını aynı danışmanda birleştirmek isteyen orta-büyük ölçekli firmalar.
10. Bureau Veritas
Bureau Veritas, belgelendirme, test, denetim ve uygunluk doğrulama tarafında küresel bir oyuncudur. DPP sürecinde üreticinin hazırladığı verinin üçüncü taraf doğrulaması ve sertifikasyon adımlarında devreye girer.
Tipik rolü
- Üçüncü taraf doğrulama ve audit
- Yönetim sistemleri ve ürün belgelendirmesi
- Tedarik zinciri uygunluk kontrolleri
Danışmanlıktan çok bağımsız doğrulayıcı kimliğiyle öne çıkar; birçok üretici hem danışman hem de BV gibi bir doğrulayıcı ile çalışır.
Best for: Pasaport ve EPD verilerini bağımsız şekilde doğrulatmak ve belgelendirmek isteyen ihracatçılar.
Hızlı karşılaştırma özeti
Aşağıdaki tablo, on firmanın odak farklarını tek bakışta görmek için hazırlandı. Satırlar makaledeki sıralamaya göredir.
| Firma | Odak / Hizmetler | Sektör Kapsamı | Bölge | Çalışma Modeli |
| ERKE | DPP, LCA, EPD ve 10 belge türü tek çatıda | İmalat, yapı malzemesi, boya, mobilya, enerji | İstanbul, Londra, Dubai | Proje bazlı ve uzun soluklu danışmanlık |
| ARUP | Sürdürülebilirlik ve dijital ürün veri altyapısı | Altyapı, yapı, endüstriyel tasarım | Küresel, güçlü Avrupa ağı | Stratejik danışmanlık ve mühendislik paketleri |
| Asan Danışmanlık | Ürün sürdürülebilirlik ve EPD odaklı destek | Yerel imalat ve KOBİ segmenti | Türkiye ağırlıklı | Kısa-orta vadeli uyum projeleri |
| AECOM | Çevresel uyum ve büyük ölçekli sürdürülebilirlik | Altyapı, ulaşım, kamu ve sanayi | Küresel operasyon | Kurumsal çerçeve sözleşmeleri |
| ÜrünPasaportu.Net | DPP bilgilendirme ve pasaport hazırlık içeriği | Genel imalat ve ihracatçı firmalar | Türkiye merkezli dijital platform | İçerik ve yönlendirme ağırlıklı |
| Jacobs | Döngüsel ekonomi ve regülasyon uyum programları | Enerji, su, ileri imalat | Uluslararası ofis ağı | Program yönetimi ve teknik danışmanlık |
| Bechtel | Büyük proje sürdürülebilirlik entegrasyonu | Enerji, madencilik, altyapı | Küresel saha operasyonları | EPC ile entegre danışmanlık |
| Mott MacDonald | Çevresel değerlendirme ve ürün veri yönetimi | Ulaşım, su, bina ve sanayi | Avrupa ve Orta Doğu odağı | Teknik inceleme ve doğrulama |
| WSP | ESG, LCA ve dijital uyum çözümleri | Yapı, endüstri, kamu | Küresel danışmanlık ağı | Çok disiplinli proje ekipleri |
| Bureau Veritas | Belgelendirme, doğrulama ve uygunluk denetimi | Çok sektörlü imalat ve tedarik zinciri | Küresel laboratuvar ve ofis ağı | Denetim ve sertifikasyon odaklı |
Firma özetleri
1. ERKE – 2007’den beri ürün sürdürülebilirliğinde uzmanlaşmış, on belge türünü tek çatıda sunan, İstanbul-Londra-Dubai ağina sahip teknik danışman.
2. ARUP – Küresel mühendislik gücüyle dijital ürün verisi ve döngüsel tasarım projelerine odaklanır.
3. Asan Danışmanlık – Yerel EPD ve uyum desteğiyle KOBİ’lere yakın çalışan Türk danışmanlık.
4. AECOM – Kurumsal sürdürülebilirlik programlarını çok ülkeli ölçekte yönetir.
5. ÜrünPasaportu.Net – DPP farkındalığı ve hazırlık içeriği sunan Türkiye merkezli platform.
6. Jacobs – Enerji ve ileri imalatta program yönetimi disiplinli uyum danışmanlığı yapar.
7. Bechtel – Megaproje tedarik zincirinde sürdürülebilirlik ve malzeme gerekliliklerini entegre eder.
8. Mott MacDonald – Teknik doğrulama ve çevresel değerlendirme ile destek verir.
9. WSP – ESG, LCA ve dijital uyumu çok disiplinli ekiplerle birleştirir.
10. Bureau Veritas – Bağımsız belgelendirme ve doğrulama katmanında konumlanır.
Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları seçerken dikkat edilecekler
Doğru eşleşmeyi yapmak için önce ürün kategorinizin ESPR kapsamına girip girmediğini ve hangi veri setlerinin zorunlu olacağını netleştirin. Resmi metin ve güncel uygulama aktleri için EUR-Lex üzerinden ESPR metnine bakılabilir: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1781
Ardından danışmanın yalnızca strateji sunup sunmadığına, yoksa envanter toplama, yazılımla modelleme, EPD yayını ve pasaport veri modeline kadar inip inmediğine bakın. Türkiye’de üretim yapıp AB’ye satan firmalar için yerinde mühendislik, Türkçe raporlama ve daha önce benzer NACE kodlarında tamamlanmış işler belirleyici olur. Bütçeyi yalnızca danışman gününe değil, laboratuvar testleri, yazılım lisansları ve yıllık veri güncellemelerine de yaymak gerekir.
Sık sorulan sorular
Dijital Ürün Pasaportu Danışmanları ile çalışmaya ne zaman başlamalıyız?
İdeal zaman, regülasyonun sizin ürün grubunuz için zorunlu hale gelmesinden en az 12-18 ay öncesidir. Veri boşlukları, tedarikçi bilgilendirme ve pilot pasaport turu bu sürede tamamlanır. Geç kalan firmalar hem test maliyetinde hem de müşteri kaybında risk yaşar.
DPP için önce EPD mi yoksa LCA mı yaptırmalıyız?
Çoğu senaryoda sağlam bir LCA envanteri hem EPD’nin hem de DPP veri alanlarının temelini oluşturur. EPD, standartlaştırılmış iletişim belgesidir; DPP ise daha geniş ve dinamik veri setini taşır. İkisini aynı teknik ekiple planlamak tekrarı azaltır.
KOBİ’ler büyük uluslararası firmalarla mı çalışmalı?
Ölçek ve bütçe uyumsuzluğu sık görülür. Yerel teknik kapasitesi yüksek, ürün kategorinizi bilen ekipler KOBİ’ler için daha hızlı ve maliyet etkin sonuç verebilir. Kritik olan, belgenin AB’de tanınır formatta üretilmesidir.
Pasaport verisi hangi sıklıkla güncellenmelidir?
Ürün formülasyonu, tedarikçi veya enerji karışımı değiştiğinde güncelleme gerekir. Birçok regülasyon taslağı periyodik gözden geçirme de öngörür. Danışmanınızla yıllık bakım paketi konuşmak veri bayatlamasını önler.
Üçüncü taraf doğrulama zorunlu mudur?
EPD tarafında program operatörüne göre bağımsız doğrulama yaygındır. DPP’de ürün grubuna göre doğrulama ve uygunluk değerlendirme kuralları netleşmektedir. Bureau Veritas gibi kuruluşlar bu katmanda devreye girer; danışman ile doğrulayıcı rollerini ayırmak iyi uygulamadır.
Çok markalı bir holding tek danışmanla mı ilerlemeli?
Merkezi veri modeli ve ortak yazılım altyapısı için tek stratejik partner faydalıdır. Ancak çok farklı ürün ailelerinde ikincil teknik uzmanlık almak gerekebilir. Yönetişim modelini baştan yazmak ileride çakışmayı engeller.
Türkiye’den AB’ye satan bir boya veya seramik üreticisi için öncelik nedir?
Kimyasal içerik, VOC/emisyon, geri dönüştürülmüş girdi oranı ve fabrika enerji verisi en hızlı boşa düşen alanlardır. Bu verileri toplayıp LCA’ya döken, ardından EPD ve DPP formatına aktaran bir ekip ile başlamak en kısa yoldur.
Danışman seçiminde referans nasıl doğrulanır?
Kamuya açık EPD kütüphaneleri, tamamlanmış proje metrekareleri veya m² bazlı portföy büyüklükleri ve isim verilerek paylaşılan sektör referansları isteyin. Genel sürdürülebilirlik sunumundan çok ürün düzeyinde teslim edilmiş işlere bakın.